Cəlil Cavanşir – Seçmə şeirlər

 

Gedə bilməyən adamın şeiri...

Hara çıxıb gedəsən?

Getməyə yer də yoxdu...

Vida etməyə adam

Sıxmağa əldə yoxdu...

Daha yazmaq da olmur bu boyda tənhalığı...

Bir az can sıxıntısı

Bir az nigarançılıq

Ürəyim boş, əlim boş

ağlayıram, susuram

Qapı zəngi çalınır, pəncərəyə qaçıram.

Daha darıxmaq olmur, adam kimi darıxmaq...

Mayın tam ortasında üşüyürəm, donuram.

Sıxır məngənəsində məni soyuq divarlar

Bu qapının o tayı günəşlidir, istidir

Hardasa çox uzaqda öləziyən ümid var

Ən böyük faciədir kişi ümidsizliyi...

Sən sonuncu ümidsən

Bu yadlar arasında

Bircə dəfə “getmə” de, qalım birgə yaşlanaq

Bircə dəfə dilindən gözəl səslənsin adım.

Yaxşı xatırlayıram sonunucu gedişimi,

Pencəyimi götürdüm getdim və qayıtmadım...

Bax, getsəm bu küçələr səni darıxdıracaq...

***

“Daha bundan sonra dönmə…”

Çoxdan kilidlidir sən açan qapım,

Bir də boş, səbəbsiz qapımı döymə.

Yəqin gələcəksən, 

baş çəkəcəksən;

Sabah payız gəlir, sən sabah gəlmə...

 

Üşütdü ruhumu səssiz gedişin,

Bunu çox yaşadım səndən də əvvəl.

Mən bu payızdan da sənsiz keçərəm,

Gözlə bahar gəlsin...

durnalarla gəl.

 

Sənin hər fəsildə yerin göründü,

amma sən bilmədin, 

Sən axı yoxdun...

Yayın istisində gəlib çıxmadın,

Günəşli günlərdə qardan soyuqdun...

 

Sabahdan qapımı küləklər döyər,

Yağışlar küçəyə çağırar, səslər.

Payız dumanında itər xəyalın,

Səslər göylər məni,

Yanına səslər...

 

Mən öz təkliyinə sarılıb, solan

Ağacsız çöllərdə qalan sarmaşıq.

Bir az payız çökər gecələrimə,

Bir az da çiskinli, 

nəmli qaranlıq.

 

Məni təkliyimdən qoparmaz heç kim,

Heç kimin nəfəsi istiməz daha.

Daha bundan sonra dönmə, qayıtma,

Sabah payız gəlir,

Şükür Allaha!

***

Hər şey sevdaya daxildir

Hamıdan, hər şeydən narahat idim,

Yenə dirigözlü açdım səhəri.

Sən də bir az yoxdun... nə yalan deyim,

Durub qucaqladım xatirələri.

Darıxdım, özümə bir çay dəmlədim,

Çayım fincanımda soyudu, atdım.

Əlimi gecənin gözünə soxub,

Minlərlə darıxan ulduz çıxartdım.

Ağladım, eyvanda siqaret çəkdim,

Qayıtdım yatağım soyuyub yenə.

Sıxdım dişlərimi, gözümü yumdum,

Sonra sakitləşdim, haqq verdim sənə.

Sən hardan biləsən, bu gecələrdə

Soyuq divarlarla danışmaq nədir.

Sən hardan bilsən hamıdan qaçıb,

Əzablı təkliyə qovuşmaq nədir.

(Bəlkə də hamısı boş bəhanədir)

Hamıdan, hər şeydən narahat idim,

Yenə dirigözlü açdım səhəri.

Sən də bir az yoxdun... nə yalan deyim

Durub qucaqladım xatirələri.

***

Nə vaxt bahar gələcək?

Bu yaz çiçək bitirməz,

Günəş də çox sönükdü,

insanlar da dəyişib

hamı özünə yükdü.

torpağın üzü soyuq,

göy üzü qapqaradı.

ağaclar çiçəkləmir

tanrım, bu nə havadı?

bir qırıq ümid yoxdu

adamların üzündə.

yelkənsiz qayıqlarıq

günahlar dənizində.

yenə saxta dualar,

yenə yalançı alqış.

insanlar soyuduqca

qış geri qayıdırmış...

qəfil bir çiçək açıb,

daş üstündən boylana.

bir az ümid cücərsin,

qapılaq həyəcana...

amma yox e, vallah yox,

bu su axar, durulmaz.

bu yaz çiçək bitirməz,

“bir çiçəklə yaz olmaz.”

tanrım, bu nə qəzəbdir,

yerdən göy üzünədək?

nə vaxt yumşalacaqsan,

nə vaxt bahar gələcək?

Unudulur nə vaxtsa

Gəl yadına salım ki,

"Ayrılıq var, ölüm var"...

Sənə xatırladım ki,

yaddan çıxır ölənlər,

Xatırlamır qalanlar...

Bir də heç vaxt unutma;

unudulur nə vaxtsa

böyük bir ehtirasla

sarıldığın adamlar.

Arif olan tez anlar.

Sonrası...

sonrası bizdən keçib,

olacaqdı olanlar,

boş şeydi iztirablar,

çox da dərinə getmə,

boş şeydi yaşananlar...

Çətini getmək deyil,

çətini gəlməməkdi.

Sən də elə gəlmirsən.

Sevinəcək duyanlar

Mənə təsəlli vermə,

Unudacam zamanla...

***

Ayrılıq... Ölüm... Qorxu...

bir gün çıxıb gedəcəyəm, sakit, səssiz-səmirsiz

nə günəş batacaq gedişimlə, nə ulduz axacaq

nə tufan qopacaq.

bəlkə qızım ağlayacaq üç gün,

sonra kiriyib susacaq

oğlum bir qız sevəcək hansısa uzaq şəhərdə,

və bir də

getdiyim yollara baxacaq anam

ana, mən getməyə qorxuram

arxanca baxan yoxdursa, ən yaxşısı getməkdi

bir gün çıxıb gedəcəyəm, elə-belə, səbəbsiz

bir yarpaq düşəcək səssiz

bir şeir yarımçıq qalacaq dəftərimdə

bir söz donacaq dilimin ucunda,

məsələn, “əlvida”

kimsə darıxacaq başqa bir şəhərdə,

kimsə əl yelləyəcək uzaqda

nə zülümlə qopardım bu yaşımı əcəldən,

mən ki yol adamıyam,

mən yolçuyam əzəldən...

arxanca baxan yoxdursa, yaxşısı dönməməkdi

bir gün çıxıb gedəcəyəm, ən sonuncu qatarla

bir xəyal sürətilə, yoxa çıxıb itəcəm

yəni səssiz gedəcəm,

mən səbəbsiz gedəcəm

boşaldıb ağrıları ürəyimin içindən

itəcəyəm hamının

və hər kəsin gözündən

nə xatirəm qalacaq kiminsə ürəyində,

nə ağlayan olacaq

heç kəs darıxmayacaq.

bir gün məktub yazacam qürbətdən:

“ana, mən qorxuram ölməkdən...”

arxanca baxan yoxdursa, getmək elə ölməkdi

***

Mənə çoxdan tanışdı bu sərsəri duyğular

Ruhun cəzası sevgi, ötəsi dəlilikdi.

Bir gecədə doğulub, sonra ölən arzular

Bu da ki, tale yolum...

Cırılmış gündəlikdi.

Bir avarsız qayığam, sevdalar dənizində

Yenə sovurur məni çılğın, dəli küləklər.

Özünlə aparırsan xoşbəxt gülüşlərimi…

Getdi sənli günlərim

Geri gəlməyəcəklər…

Bir yandan da havalar…

Üşüyürəm, donuram…

Heç olmasa sən getmə, nolar, sən getmə hələ…

Mənə əlvida demə, vidalardan qorxuram

Məni belə unutma, məni tərk etmə belə…

Bu şəhərin ən qərib adamıyam bəlkə də

Gəl məni köksünə sıx, məni bərk-bərk qucaqla

Hamıdan getmək olar, hamıyla yola çıxma

Məni ən son tərk elə, məni axıra saxla...

***

Sən elə bilirsən,

məni tərk etsən

göy üzü çökəcək, ulduz axacaq

gecə düşməyəcək,

gün doğmayacaq?

gör kimlər tərk edib, unudub, atıb

eh, hardan biləsən səndən öncə də

bunu yaşamışam

bir az darıxıb

sonra alışmışam bu get-gəllərə.

bilirsən,

əvvəl də gedən çox olub

gör kimlər ağladıb,

kimlər ovudub.

sonra peşman olub geri dönənlər

arxamca qan-qarğış edən də olub

ürək üzü bərkdir, çoxdan unudub...

çoxdan unudulub

çıxıb gedənlər...

sən də hamı kimi çıxıb gedirsən

nə fərqi

kimsə var,

ya kimsə yoxdu?

bizdə qadın çoxdu kişi sayından

bir də nə fərqi var sevənim çoxdu?

Vallah, vicdan haqqı

inan sözümə

hələ ki, yerinə namizəd yoxdu...

gedirsən,

bu qədər kandarda durma

qapını tez bağla

hava soyuqdu...

məndən gedənlərdən xəbər al,

soruş.

yaman laqeyidəm

etibarsızam.

“yaman unutqanam,

ürəyi daşam.”

sənə deyəcəklər necə adamam.

sənə deyəcəklər necə “oğraşam”.

mən yorğun adamam, bağışla, çıx get

çıx get,

nə qədər ki, ağlamamışam.

sən elə bilirsən bütün şairlər

içir,

tənha qalır,

sonra ağlayır?

sən elə bilirsən tərk edilənlər

dəbdən yox,

dərdindən saqqal saxlayır?

sən elə bilirsən,

həzin mahnılar

sənin boşluğunu doldurmayacaq?

elə bilirsən ki, daha bu evdə

heç kəsə şeirlər oxunmayacaq?

vallah,

vicdan haqqı,

narahat olma.

vallah düz sözümdü, çıx get, yubanma

məni xoşbəxt etmir birlikdə olmaq

mənimki yalqızlıq,

təklikdi ancaq.

bir də qadan alım

açarı qoy get,

qapını bağlama,

gələn olacaq...

***

"Mən darıxan adamam"

Bilirsən də,

mən darıxan adamam

bilirsən də,

çox içirəm gecələr

bir də hava tutuldumu...

zülümdü!

sonra hamı yaddan çıxır

yada düşür bir nəfər...

allah haqqı darıxıram

qurban olum qayıt gəl...

bir az saat əqrəbləri,

bir az gecə vicdansız

qıvrılıram,

sıxılıram

ürəyim səksəkədə

niyə belə daşürəksən,

niyə belə amansız?

qayıtsaydın,

sabahacan sevişərdik

bəlkə də...

allah haqqı, darıxıram,

qurban olum, qayıt gəl...

indi elə tənhayam ki,

indi elə təkəm ki,

biri çağırsa adımı,

diksinərəm səsindən

lənət olsun bu gecəyə

mən elə sərxoşam ki

gəlsən, bir də viski al gəl,

beləəə...

lap yekəsindən

allah haqqı, darıxıram

qurban olum, qayıt gəl...

gecə hələ yarı deyil

siqaretim qurtarıb...

kimə deyim “siqaret ver”

axı mənim kimim var?

bilirəm ki, gələcəksən

siqareti unutma

bircə qutu bəs eliyər

təki çıxım sabaha

sabah özüm də alaram...

vicdan haqqı pulum var

allah haqqı gicləyirəm

qurban olum qayıt gəl...